Verbindingswoorden

Schoolboekschrijvers en educatieve uitgevers kunnen een grote rol spelen bij het voorkomen en verhelpen van begripsproblemen. Zowel vmbo’ers, havisten als vwo’ers begrijpen teksten beter wanneer deze verbindingswoorden bevatten, zoals omdat, daarna en bovendien.

Van Silfhout liet de leerlingen verschillende teksten lezen en nam tekstbegripstoetsen af. Tijdens het lezen werden de oogbewegingen van de leerlingen gemeten met eye tracking.Daardoor weet de taalwetenschapper ook waaróm leerlingen profiteren van zinnen met verbindingswoorden: ze verwerken informatie na zo’n woord sneller én kijken vaker terug naar eerdere zinnen als de zin een verbindingswoord bevat.

To the point

Daarnaast hebben vmbo’ers veel profijt van zakelijke teksten waarin de leerstof ‘to the point’ wordt gepresenteerd. Schoolteksten opleuken en verhalende elementen toevoegen lijken misschien goede ideeën om leerlingen gemotiveerder aan het lezen te krijgen, toch helpen ze leerlingen niet om de leerstof beter te begrijpen. Oogbewegingsresultaten laten zien dat de verhalende elementen het leesproces van vmbo’ers juist verstoren.

Het is echter niet nodig om het taalgebruik te differentiëren naar onderwijsniveau, stelt Van Silfhout in haar proefschrift. De effecten van lay-out, verbindingswoorden en verhalende informatie gelden voor alle onderwijsniveaus. Haar bevindingen laten bovendien zien hoe waardevol het is als vakdocenten, taalexperts en tekstschrijvers samenwerken bij de ontwikkeling van studie- en toetsmateriaal.

Boek en symposium

Van Silfhout voerde haar onderzoek uit in opdracht van Stichting Lezen. Haar proefschrift verschijnt ook in boekvorm, onder de titel Leuk om te lezen of makkelijk te begrijpen? Optimaal begrijpelijke teksten voor het voortgezet onderwijs, bij Academische Uitgeverij Eburon.

Op 15 oktober, de dag voor de promotie, organiseren Stichting Lezen en de Universiteit Utrecht een symposium over dit onderwerp.