De handreiking is bedoeld om de opdracht die uit de wetswijziging voortvloeit, in de uitvoeringspraktijk te kunnen uitvoeren. Er is gekozen voor een praktische invalshoek, waarbij ook aandacht is gegeven aan de verdieping van diverse uitvoeringsaspecten.

De Wet Taaleis is een uitvloeisel van een afspraak uit het regeerakkoord Bruggen slaan. Strekking van de Wet Taaleis is, dat bijstandsgerechtigden die de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheersen zich moeten inspannen om de taal in elk geval op een basisniveau onder de knie te krijgen. De Wet Taaleis, als ook het onderliggende Besluit taaltoets Participatiewet treedt op 1 januari 2016 in werking. Aan de Participatiewet is daarmee een nieuw artikel 18b toegevoegd.

Met de Wet Taaleis krijgen gemeenten de verplichting om van bijstandsgerechtigden te verlangen dat zij actief werken aan hun taalvaardigheid. Zonder Nederlands te begrijpen en te spreken is het immers veel moeilijker om aan het werk te komen en daarmee uit de bijstand te komen. Ook eenvoudige werkzaamheden vragen vaak een basiskennis van de Nederlandse taal. Voor de arbeidsparticipatie is het daarom van wezenlijk belang dat men zich in voldoende mate kan uitdrukken in de Nederlandse taal (mondeling en schriftelijk). Bovendien draagt kennis van de Nederlandse taal bij aan maatschappelijke participatie.

De Participatiewet kent een brede arbeids- en re-integratieverplichting. Gezien het belang van de beheersing van de Nederlandse taal voor arbeidsinschakeling is ervoor gekozen om de Participatiewet uit te breiden met een taaleis. De verplichtingen in het kader van de bijstand worden daarom aangevuld met een verplichting om de Nederlandse taal te leren. Dit gaat op 1 januari 2016 in voor de nieuwe aanvragers van een bijstandsuitkering en vanaf 1 juli 2016 voor het zittend bestand van bijstandsgerechtigden. Dit geldt ook voor kwetsbare doelgroepen in uw gemeente.
Het leren van de Nederlandse taal houdt verband met re-integratie, handhaving van de bijstand, inburgering en volwasseneneducatie en speelt zich om die reden af binnen dit speelveld. Op sommige plaatsen in deze Handreiking Wet Taaleis Participatiewet wordt daarom ook de verbinding gelegd met de Handreiking Educatie: Meer mogelijkheden: De transitie van educatie naar het sociaal domein, die de VNG heeft gepubliceerd in 2014.